kiến thức tâm linh
Quách gỗ ngọc am – Tiểu quách sang cát, hỏa táng | Văn Ba
Quách gỗ ngọc am: tiểu quách thơm nhiều dầu cho sang cát, hỏa táng làm tại xưởng Văn Ba Gỗ To
Quách gỗ ngọc am là loại quách nhiều gia đình chọn khi sang cát hoặc hỏa táng cho người thân, vì mùi thơm đặc trưng và màu đỏ au rất đẹp. Nhưng ngọc am nhiều dầu, nên có những điều nhất định phải biết trước khi đặt: dùng ở đất nào thì hợp, bảo quản ra sao, nhận biết thật giả thế nào. Bài này tôi viết đầy đủ những gì tôi làm ở xưởng, kể cả chỗ tôi phải nói thẳng là không nên dùng.
Tôi là Cương, con nhà nghề mộc ở Hà Nam, cùng bố làm gỗ ở xưởng Văn Ba Gỗ To từ năm 2014. Xưởng tôi làm quách bằng hai loại gỗ là ngọc am và vàng tâm, tỷ lệ tương đương nhau. Số đo và cách làm trong bài là số thật, nhiều phần đã quay trên kênh YouTube Gỗ Tâm Linh.
**Tóm tắt nhanh**- Quách gỗ ngọc am là hộp gỗ bọc ngoài **tiểu sành**, dùng khi **sang cát** hoặc **hỏa táng**. Các cụ gọi là "trong quan ngoài quách".
- Ngọc am **thơm, nhiều dầu, rất nặng**, lót PU lên **đỏ au**. Phải che đậy hoặc lót PU để giữ dầu, nếu không gỗ dộp, tách lớp.
- Ngọc am **hợp đất ẩm ướt, nhiều nước**. **Nơi khô ráo, gò đống cao tôi không khuyên dùng**, nơi đó nên dùng quách vàng tâm.
- Kích thước lọt lòng xưởng hay làm: **rộng 30, cao 32, dài 67 (phân)**, bỏ vừa phần lớn tiểu sành.
- Muốn quách vừa, cần ba số đo: **cái hố, cái tiểu, lọt lòng quách**.
.jpg)
1. Quách gỗ ngọc am là gì, dùng khi nào
Các cụ mình có câu "trong quan ngoài quách". Quan là chiếc tiểu sành đựng xương cốt nằm bên trong. Quách là lớp gỗ bọc ngoài chiếc tiểu ấy, dài chừng 60 đến 90 phân, khác với áo quan (quan tài) đựng thi hài, dài khoảng 1,8 đến 2 mét.
Vì sao phải bọc gỗ? Lý do tôi thấy là lý do vật lý. Sành sứ cứng nhưng không dẻo. Đất bồi lên, đất dịch chuyển, công trình gần đó rung máy đều nén xuống chiếc tiểu. Tôi đã gặp không ít ca bốc mộ cũ lên thì tiểu bên trong vỡ hết. Có lớp gỗ bọc ngoài, lực nén dồn vào gỗ, gỗ có độ dẻo nên che chở được chiếc tiểu.
Quách ngọc am dùng cho:
- Sang cát (cải táng): bốc hài cốt từ mộ cũ, cho vào tiểu sành, đặt vào quách rồi hạ xuống nơi an nghỉ mới.
- Hỏa táng: tro cốt đặt vào tiểu, rồi vào quách. Tiểu thiêu thường nhỏ hơn tiểu sang cát nên phải đo lại.
Bạn xem video tôi quay quách ngọc am dùng cho sang cát và hỏa táng:
2. Cách nhận biết gỗ ngọc am thật
| Dấu hiệu | Điều tôi thấy ở gỗ ngọc am |
|---|---|
| Mùi | Rất thơm, mùi đặc trưng do trong gỗ có nhiều dầu. |
| Dầu | Nhìn thấy mạch dầu nổi lên, gỗ bóng. |
| Vân | Hàng gốc nhiều vân; hàng thân hoặc cành thì ít vân. |
| Tưới nước hoặc lót PU | Lên màu đỏ au rất đẹp, đỏ là do dầu. |
| Cân nặng | Rất nặng. Quách ngọc am chạm tôi cân ở xưởng được 130 cân; quách tôi đóng thường dao động từ 130 đến 160 cân. |
Xưởng tôi dùng loại ngọc am đỏ. Nếu bạn chưa rõ mùi thơm thật, cứ gọi tôi, tôi gửi mẫu gỗ để bạn ngửi.
Điều tôi phải nói thẳng về nguồn gỗ. Ngọc am có hai vùng hay được nhắc là Hà Giang và Thanh Hóa, Nghệ An; hai nơi cùng một nguồn cây, khác nhau ở địa lý. Có khách ở chính Hà Giang hỏi tôi có ngọc am Hà Giang không, tôi nói thật: xưởng tôi không có, tôi chỉ có hàng Nghệ An, Thanh Hóa và giáp bên Lào. Ai chào ngọc am Hà Giang chuẩn thì gia đình nên hỏi thật kỹ. Ngọc am cũng rất dễ nhầm với gỗ sa mu (Lào) vì mùi thơm tương tự, nên hãy xem gỗ tận mắt.
Video dài dưới đây tôi hướng dẫn cách nhận biết gỗ ngọc am chuẩn:
.jpg)
3. Dùng quách ngọc am ở đâu, và ở đâu thì không nên
- Hợp: đất ẩm ướt, nhiều nước. Ngọc am ưa nước, ở dưới nước thì bền.
- Không nên: nơi khô ráo, gò đống cao. Trong ngọc am rất nhiều dầu, để môi trường khô thì dầu bị hút mất, gỗ không tốt. Tôi nói luôn là không tốt. Nơi khô thì chọn gỗ khác, ví dụ quách gỗ vàng tâm (nhớ lót cát vàng chống mối).
Theo kinh nghiệm nghề và cách nói dân gian mà tôi chia sẻ lại, gỗ ngọc am ở dưới nước sẽ ra dầu thơm, nên nhiều người coi đó là điều quý. Đây là quan niệm dân gian, không phải kết luận khoa học và không phải lời hứa về sản phẩm.
Bảo quản: ngọc am để khô sẽ dộp, tách bong thành hai thớ. Vì vậy xưởng tôi che đậy cẩn thận, lót PU hoặc cuộn giấy bóng để giữ dầu, giữ độ ẩm.
Video này tôi quay đúng vấn đề thổ nhưỡng nào thì dùng được quách gỗ ngọc am:
4. Kích thước quách gỗ ngọc am: lọt lòng, thành, thiên
Đơn vị tôi nói là phân (centimet). "Thành 10" nghĩa là tấm thành hai bên hông dày 10 phân, "địa" là tấm đáy, "thiên" là tấm nắp. Lọt lòng là khoang rỗng bên trong, phủ bì là kích thước ngoài cùng đo ở chỗ rộng nhất.
Quy cách lọt lòng xưởng tôi hay làm cho quách đựng tiểu sành: rộng 30, cao 32, dài 67. Cỗ này bỏ vừa phần lớn tiểu trên thị trường, cả tiểu to lẫn tiểu nhỏ. Tôi vẫn nói với khách: thà rộng còn hơn bị chật. Quách không bỏ vừa tiểu thì coi như sản phẩm lỗi.
Mấy chiếc quách ngọc am tôi đã đo ở xưởng:
| Quách | Lọt lòng (rộng × cao × dài) | Phủ bì |
|---|---|---|
| Ngọc am thành 10, địa 10, thiên 11 | 30 × 29,5 × 67 | 52 × 56 × 97 |
| Ngọc am sen hóa toàn bộ (nặng khoảng 130 cân) | 30 × 30 × 69 | rộng 52, dài 99 |
| Ngọc am cùng lô | 51–52 × 56–58 × 97–99 | |
| Ngọc am (một mẫu khác) | 55 × 57 × 86,5 |
Cách tính nhanh từ lọt lòng, ví dụ quách thành 10, lọt lòng 30 × 67: rộng 30 cộng 10 cộng 10 là 50, đóng nẹp ra khoảng 53–54; dài 67 cộng hai đầu 10 và 10 là 87, mỗi đầu thừa 2 phân và cộng nẹp thì khoảng 95 hoặc 97. Chiều cao lấy bằng chiều rộng sau khi đóng xong.
Tiểu sành tôi dùng của làng gốm Quyết Thành, chính quê tôi, tôi vào tận lò chọn. Một chiếc tiểu sành thường dài khoảng 59 phân, cao 28 phân rưỡi, rộng khoảng 29 phân, nặng chừng 40 cân. Tiểu cho hỏa táng nhỏ hơn tiểu sang cát, vì thiêu thì xương hao hơn. Chiếc tiểu nào bị méo hoặc phình thì số "chuẩn" chưa chắc đã vừa, nên nếu gia đình đã mua tiểu, hãy lấy thước đo thẳng chiếc tiểu ở chỗ to nhất rồi đọc cho xưởng.
Xem thêm trang kích thước tiểu quách gỗ ngọc am, và video tôi quay về chiếc tiểu quách ngọc am:
5. Mẫu mã, cách làm tại xưởng
Quách ngọc am xưởng tôi làm theo yêu cầu, từ mẫu trơn đến mẫu chạm. Gia đình hay chọn sen hóa toàn bộ, chạm rồng, bát quái đám mây trên nắp, bánh xe luân hồi, hoa văn truyền thống. Nhiều nhà nhờ xưởng khắc chìm tên các cụ lên nắp: trăm năm sau nếu mộ xê dịch hay mất bia, đào lên thấy tấm nắp có tên là vẫn tra gia phả ra tổ tiên.
Mấy nguyên tắc tôi giữ khi làm:
- Mộng thắt mang cá, vào mộng bằng búa tạ; không đóng đinh, nẹp ghim tạm rồi rút, thay bằng chốt gỗ bôi keo.
- Chữ Thọ tròn ở phần đầu, chữ Thọ vuông ở phần chân. Quách gỗ và tiểu sành dùng chung quy ước này: khi hạ tiểu vào quách phải cho đầu tròn khớp đầu tròn, không để quay ngược.
- Lót PU hoặc che đậy để giữ dầu cho gỗ.
- Ướm thử tiểu vào quách, làm nêm gỗ chặn cho tiểu khỏi xô.
Bạn xem hai video quay quách ngọc am trong và ngoài, và quách ngọc am sen hóa toàn bộ:
Mẫu chạm có thể xem tại bài quách gỗ ngọc am chạm sen và quách gỗ ngọc am chạm rồng.
6. Đặt quách đúng thứ tự: đo ba thứ trước khi gọi xưởng
Điều tôi sợ nhất là cuộc điện thoại báo mang quách về mà đặt tiểu không vừa. Để tránh, bạn đo theo thứ tự:
- Cái hố. Nghĩa trang đã quy hoạch, lỗ xây sẵn thì lỗ quyết định kích thước quách. Nhà có đất riêng nên đào rộng hơn quách để còn chỗ xoay hướng cho hợp tuổi các cụ. Một chiếc quách ngọc am phủ bì 55 × 86,5 tôi thấy nên để hố rộng khoảng 81, dài khoảng 1,07 m.
- Cái tiểu gia đình đã mua. Đo chỗ to nhất, đọc số cho xưởng.
- Lọt lòng quách phải bỏ vừa chiếc tiểu. Biết lọt lòng là tính ra được cả chiếc quách.
Ngày sang cát, giữa tiểu và quách có khe hở khoảng 1–2 phân mỗi bên, tôi khuyên chèn bằng cát thạch anh sạch (ý nghĩa phong thủy là điều tôi nghe các thầy nói, gia đình theo thầy nhà mình) và chỉ chèn tới mặt tiểu, không chèn cao hơn kẻo cát rơi vào xương các cụ. Hướng đặt, ngày giờ là việc của thầy gia đình tin tưởng.
Bạn đọc thêm bài đặt quách mùa sang cát, 3 kích thước cần đo.
7. Năm câu nên hỏi bất kỳ xưởng nào trước khi đặt quách ngọc am
- Đây là ngọc am thật hay gỗ khác (sa mu)? Cho tôi ngửi, xem gỗ, hỏi nguồn.
- Nơi an táng nhà tôi là đất ẩm hay khô? Xưởng có tư vấn đúng gỗ, hay chỉ bán loại đắt hơn?
- Độ dày thành, địa, thiên là bao nhiêu? Lọt lòng có bỏ vừa tiểu nhà mình không?
- Gỗ đã che đậy, lót PU giữ dầu chưa?
- Có thể đến xưởng xem gỗ tận mắt không?
Tôi vẫn nói với anh em: không phải cứ đắt là hàng chuẩn, quan trọng là hợp mảnh đất của mình. Chôn chiếc quách gỗ là chôn cả cái tâm của người bán xuống đó, nên chọn nơi mua cũng là chọn người.
Câu hỏi thường gặp về quách gỗ ngọc am
Quách ngọc am và quách vàng tâm, loại nào hơn? Không có loại hơn cho mọi nhà. Đất ẩm ướt thì cả hai dùng được. Đất khô, gò đống cao thì tôi khuyên vàng tâm, vì ngọc am sẽ mất dầu. Gia đình cho tôi biết nơi an táng, tôi tư vấn đúng loại.
Quách ngọc am dùng được cho hỏa táng không? Được. Tiểu hỏa táng thường nhỏ hơn tiểu sang cát, bạn báo xưởng đo theo chiếc tiểu thật của nhà mình.
Vì sao ngọc am nặng? Vì trong gỗ có nhiều dầu. Hàng gốc rất nặng và nhiều vân.
Xưởng ở đâu, có giao tận nơi không? Xưởng ở Hà Nam. Gia đình có thể đến xem gỗ tận mắt hoặc xưởng giao tận nơi. Bạn gọi trước để hẹn lịch.
Giá quách gỗ ngọc am thì sao? Giá phụ thuộc quy cách (độ dày thành, địa, thiên), mẫu trơn hay chạm, hàng gốc hay không, nên không có một con số chung. Bạn gọi hoặc nhắn Zalo kèm số đo cái hố và cái tiểu, tôi báo giá rõ ràng theo đúng quy cách.
Liên hệ xưởng
Gia đình đang chuẩn bị sang cát hoặc hỏa táng và băn khoăn nên chọn ngọc am hay vàng tâm, cứ gọi cho tôi. Tôi tư vấn theo nơi an táng và số đo nhà bạn, không ép đặt.
- Điện thoại / Zalo: 0936.666.893 (Cương)
- Xưởng: Doanh nghiệp Văn Ba Gỗ To, Hà Nam. Hẹn trước để đến xem gỗ tận nơi.
- Kênh YouTube: Gỗ Tâm Linh
Bạn xem thêm danh mục quách gỗ ngọc am và bài quan tài gỗ ngọc am nếu bạn cần áo quan.
Nguyễn Văn Cương, xưởng Văn Ba Gỗ To, Hà Nam. Con nhà nghề mộc, cùng bố làm gỗ từ năm 2014 và chia sẻ kiến thức nhận biết gỗ, đồ gỗ tâm linh trên kênh YouTube Gỗ Tâm Linh. Số đo trong bài là số thực tế tại xưởng. Phần phong tục, phong thủy và quan niệm về dầu gỗ là điều tôi nghe lại hoặc kinh nghiệm nghề; gia đình nên hỏi thêm thầy mình tin tưởng.
Bình luận
