Tiểu quách gỗ vàng tâm hay gỗ ngọc am: chọn loại nào

Gia đình gọi tới xưởng đặt tiểu quách, sau câu hỏi về kích thước thì gần như ai cũng hỏi tiếp một câu: "Nhà em nên làm gỗ vàng tâm hay gỗ ngọc am?". Tôi là Cương, cùng bố làm gỗ ở xưởng Văn Ba Gỗ To, Hà Nam. Ở xưởng tôi làm cả hai loại, số lượng ngang nhau, chiếc vàng tâm đóng song song chiếc ngọc am. Nên bài này tôi không bênh loại nào. Tôi kể lại đúng những gì tôi thấy ở hai loại gỗ ấy, để gia đình tự chọn cho hợp với đất nhà mình.

Nói trước một điều: những gì dưới đây là kinh nghiệm nghề và lời các cụ truyền lại, không phải kết quả kiểm định. Gỗ nào hợp tuổi, hợp mệnh các cụ thì gia đình hỏi thầy mình tin tưởng, tôi chỉ nói chuyện gỗ.

Hai loại gỗ giống nhau ở đâu

Vàng tâm và ngọc am có hai điểm chung, và chính hai điểm này làm chúng được chọn làm đồ tâm linh:

• Đều tương đối nhẹ. Gỗ mềm, không cong vênh, dễ đóng, dễ chạm.
• Đều rất ưa nước. Chôn xuống nơi ẩm ướt thì gỗ không mục, không mối mọt. Đây là lý do các cụ ngoài Bắc mình, vùng đồng bằng chiêm trũng nhiều nước, dùng hai loại này làm áo quan và tiểu quách từ xưa.

Tôi có làm hẳn một video so sánh hai loại gỗ ngay tại xưởng, gia đình xem để nhìn tận mắt màu gỗ, thớ gỗ:

Video: So sánh gỗ vàng tâm và gỗ ngọc am

Khác nhau ở năm điểm

Dòng cuối là dòng quan trọng nhất. Tôi nói kỹ ở phần dưới.

Tiểu quách gỗ vàng tâm: càng nước càng bền

Vàng tâm tôi dùng là vàng tâm Thanh Hóa. Việt Nam nhiều vùng có vàng tâm, tôi đã thử hàng Sơn La, Điện Biên, Lâm Đồng mang ra, nhưng chốt lại thì hàng Thanh Hóa và Nghệ An là tôi yên tâm nhất. Các cụ có câu "sống trên đời ăn miếng dồi chó, chết xuống âm phủ được bó vàng tâm", gỗ này gắn với việc tâm linh từ lâu rồi.

Điểm mạnh nhất của vàng tâm là dưới nước thì bền. Theo các cụ cao tuổi trong nghề truyền lại, gỗ vàng tâm khô chôn nơi nhiều nước thì khoảng trăm năm mới ngấm chừng một phân nước. Đó là lời truyền miệng, tôi không đo được, nhưng tôi có cái tôi tận mắt thấy: ở vùng tôi có lần giải phóng mặt bằng làm khu đô thị, phải chuyển mộ, đào lên một ngôi gần trăm năm mà gỗ vẫn y nguyên, đất ấy lại là đất chiêm trũng. Gỗ ngấm nước lâu còn tươi ra, đẹp hơn lúc đang đóng.

Bốn cách nhận biết gỗ vàng tâm thật mà tôi hay chỉ cho khách đến xưởng:

1. Nhìn tom thớ: vân thớ rất mịn và đều. Mới bào ra màu xanh nhạt, để ráo mặt hai ba ngày chuyển sang vàng óng, rõ từng vân.
2. Nhấm đầu lưỡi: có vị đăng đắng.
3. Đốt lửa: nổ lách tách. Gỗ dổi không nổ. Khách đến xưởng tôi mời lấy đúng miếng gỗ đóng quách mà đốt thử, to nhỏ dày mỏng gì vàng tâm cũng nổ.
4. Ngửi: hăng hăng nếu khai thác cạn, tanh tanh nếu gỗ đã qua nước.

Video: 3 cách nhận biết gỗ vàng tâm, phân biệt thật giả

Có một điều tôi phải nói thẳng để gia đình không hiểu sai: vàng tâm không chống mối khi để nơi khô ráo. Gỗ này xuống nước thì cực tốt, nhưng mối rất thích ăn nó ở chỗ khô. Vì vậy nếu mộ nằm trên gò đống cao, đồi núi ít nước, tôi vẫn khuyên dùng vàng tâm nhưng phải xử lý: đào hố rộng hơn bình thường, lót cát vàng rửa sạch dày chừng 30–40 phân ở đáy, hạ quách xuống rồi phủ cát vàng kín, trên cùng mới lấp đất. Cát vàng chứ không phải cát đen, vì cát đen để lâu bị thối. Cách này tôi học từ các thầy phong thủy hay về xưởng đặt hàng, tôi làm theo và thấy hợp lý.

Tiểu quách gỗ ngọc am: thơm, nhiều dầu, chỉ hợp đất ẩm

Ngọc am tôi dùng là ngọc am đỏ, nguồn Thanh Hóa, Nghệ An và vùng giáp Lào. Khách hay hỏi tôi có ngọc am Hà Giang không. Tôi trả lời thật: không có. Ngọc am Hà Giang và ngọc am Thanh Hóa, Nghệ An cùng một giống cây, chỉ khác địa lý. Trên núi cao Hà Giang cây lớn chậm nên gỗ quý, nhưng thời bây giờ muốn có một cỗ ngọc am chuẩn Hà Giang thì gần như không có, phần lớn là nhầm. Có người ở chính Hà Giang xuống xưởng tôi hỏi, tôi cũng nói đúng như thế, xem gỗ xong họ đặt ba chiếc quách Thanh Hóa.

Video: Ngọc am Hà Giang so với ngọc am Thanh Hóa, Nghệ An

Nhận biết ngọc am thật:

• Mùi rất thơm, thơm đặc trưng, là do dầu trong gỗ.
• Nhìn thấy mạch dầu nổi lên, gỗ bóng. Hàng gốc nhiều vân, hàng thân hàng cành ít vân.
• Tưới nước hay lót PU lên là đỏ au. Đỏ này là dầu gặp PU mà ra.
• Rất nặng so với cỡ, vì nhiều dầu. Chiếc quách ngọc am sen hóa toàn bộ tôi cân ở xưởng được 130 cân, phủ bì rộng 52, dài 99.
• Rất dễ nhầm với gỗ sa mu Lào, mùi thơm hai loại khá giống nhau. Gia đình chưa rõ mùi ngọc am thì gọi tôi, tôi gửi mẫu gỗ nhỏ để ngửi trước.

Bảo quản ngọc am khác hẳn vàng tâm. Vàng tâm phơi thoải mái, chỉ cần che cho khỏi nẻ dăm. Ngọc am để khô là dộp hết lên, tách như hai thớ. Nên gỗ ngọc am ở xưởng tôi phải che đậy cẩn thận, hoặc lót PU, hoặc cuộn giấy bóng để giữ dầu. Người xưa còn chôn gỗ ngọc am xuống đất để giữ ẩm là vì thế.

Và đây là điều tôi muốn gia đình nhớ nhất: quách ngọc am chỉ dùng nơi đất ẩm ướt, ưu tiên nhiều nước. Để nơi khô thì gỗ bị hút mất dầu, tôi nói luôn là không tốt. Nơi khô thì chuyển sang vàng tâm. Theo kinh nghiệm nghề và quan niệm các cụ, ngọc am ở dưới nước lâu ngày ra dầu thơm, ngấm vào xương cốt. Tôi ghi đúng là lời nghề truyền lại, gia đình coi đó là một niềm tin chứ không phải lời hứa của xưởng.

Video: Thổ nhưỡng nào thì dùng được quách gỗ ngọc am

Chọn theo đất nhà mình

Tôi hay ví với khách: xe sedan hợp đường này, không hợp đường kia, vàng tâm với ngọc am cũng vậy. Cách chọn gọn nhất:

Gia đình chưa biết đất mình thuộc loại nào thì cứ gọi tôi tả lại chỗ đặt mộ, nước ngập hay khô, cao hay trũng. Tôi tư vấn theo đất rồi mới nói đến gỗ.

Kích thước tiểu quách: hai loại gỗ làm như nhau

Gỗ gì thì kích thước cũng tính từ cái tiểu sành bên trong. Tiểu sành thường của xưởng cao 28, rộng 29, dài 61, nên quách lọt lòng chuẩn tôi đóng là rộng 30, cao 32, dài 67, bỏ vừa mọi loại tiểu trên thị trường. Nhà hỏa táng dùng tiểu thiêu, như tôi được biết thường rộng 25, cao 26, dài 51, quách sẽ nhỏ hơn. Muốn hiểu cách tính phủ bì từ lọt lòng và cân nặng từng quy cách, gia đình xem bài quách gỗ vàng tâm thành 10, địa 10, thiên 10: kích thước thật.

Chiếc ngọc am thành 10, địa 10, thiên 11 tôi làm gần đây lọt lòng 30 × 29,5 × 67, phủ bì 52 × 56 × 97. Chiếc thành 8, địa 8, thiên 10 thì phủ bì chừng 46 × 46 × 89. Hoa văn rồng, sen, chữ Thọ tròn đầu, Thọ vuông chân cũng làm giống nhau trên cả hai loại gỗ, tôi đã viết riêng ở bài quách gỗ vàng tâm chạm rồng hay chạm sen.

Mẫu thật trên web: quách gỗ vàng tâm, tiểu quách sang cát, hỏa táng và quách gỗ ngọc am, tiểu quách sang cát, hỏa táng.

Xem thêm video tại xưởng

• Bí mật về tiểu quách gỗ ngọc am
• Phôi gỗ ngọc am làm áo quan, quách
• 100 năm ngấm 1 phân nước, gỗ vàng tâm
• Sang cát cho các cụ trên gò đống cao thế nào cho tốt
• Kênh YouTube của xưởng: Gỗ Tâm Linh official

Lời cuối

Không có loại nào tốt tuyệt đối, chỉ có loại hợp với đất. Đất nhiều nước thì vàng tâm hay ngọc am đều yên tâm. Đất khô thì vàng tâm và nhớ lót cát vàng. Gia đình cần tư vấn, cần mẫu gỗ để ngửi, hoặc muốn về xưởng xem và tự đốt thử một miếng gỗ, gọi hoặc nhắn Zalo cho tôi: Văn Cương 0936.666.893. Xưởng Văn Ba Gỗ To, Hà Nam, làm theo kích thước, giao toàn quốc.